Siti Irfah Binti Md. Ishak, Nurul Hidayati Binti Surawi, Ts. Nor Kamilah binti Mohd Alwi, Sharizat binti Hj Ahmad dan Ts. Zailina binti Abdul Majid
Program Keselamatan dan Kualiti Makanan, Kementerian Kesihatan Malaysia
Beg Plastik dan Makanan Anda: Apa Yang Perlu Anda Tahu?
Kita semua pernah melakukannya—membeli sup panas atau minuman ikat tepi yang dibungkus terus dalam beg plastik. Ini sering menimbulkan persoalan: Adakah ia selamat?
Mari kita lihat apa yang anda perlu tahu mengenai penggunaan plastik untuk makanan.
Bukan Semua Plastik Dicipta Sama
Perkara pertama yang perlu difahami ialah tidak semua plastik adalah sama. Terdapat tujuh (7) jenis kategori plastik yang berbeza, dan ia boleh dikenalpasti melalui Nombor Identifikasi Plastik (NIP) yang biasanya anda lihat pada bekas.
Bekas dan bahan pembungkus makanan sebenarnya direka khusus berdasarkan sifat makanan yang akan diisinya. Setiap NIP mempunyai ciri khas sama ada ia sesuai untuk makanan panas, sejuk, atau berminyak.
Simbol anak panah yang membentuk segi tiga pada plastik ialah Kod Pengenalan Resin (Resin Identification Code - RIC), yang menunjukkan jenis resin plastik di dalamnya. Simbol ini bukan jaminan bahawa plastik itu boleh dikitar semula, tetapi ia membantu pengitar semula untuk mengenal pasti jenis plastik seperti PET, HDPE, PVC, LDPE, PP, PS, atau "Lain-lain," yang masing-masing mempunyai nombor dari 1 hingga 7.
- Segi tiga dengan anak panah: Ini adalah simbol global untuk jenis plastik yang berbeza.
- Nombor di dalam segi tiga: Setiap nombor (1-7) mewakili jenis resin plastik yang berbeza.
1: PET (Polyethylene Terephthalate)
2: HDPE (High-Density Polyethylene)
3: PVC (Polyvinyl Chloride)
4: LDPE (Low-Density Polyethylene)
5: PP (Polypropylene)
6: PS (Polystyrene)
7: Lain-lain (biasanya plastik komposit atau campuran)
Contoh simbol pada plastik
Bagaimana dengan Sup Panas Kita?
Kebimbangan utama selalunya tertumpu kepada makanan panas.
- Jenis Plastik: Untuk pengetahuan anda, beg plastik yang biasa digunakan oleh penjaja untuk membungkus sup panas selalunya menggunakan plastik jenis Polietelina Berketumpatan Tinggi / High Density Polyethelene (HDPE).
- Ketahanannya: Plastik jenis HDPE ini dipilih kerana sifatnya yang kuat dan tahan haba sehingga melebihi 90°C. Ia juga tidak mudah rosak, tahan lembapan, dan telap udara.
- Keselamatan: Paling penting, plastik HDPE tidak mudah "migrasi" (iaitu, bahan kimia plastik itu tidak mudah berpindah) ke dalam makanan. Plastik ini juga digunakan untuk membungkus ketupat segera, yang kita tahu disediakan menggunakan suhu tinggi.
Jadi, Adakah Ia Selamat Digunakan?
Berdasarkan maklumat semasa, tiada bukti saintifik yang kukuh yang membuktikan bahaya penggunaan plastik jenis HDPE ini kepada kesihatan.
Walau bagaimanapun, kita sebagai pengguna tetap dinasihatkan untuk mengamalkan langkah berjaga-jaga dan mengikut kaedah penggunaan yang betul.
Tips Penggunaan Plastik Makanan
Walaupun plastik HDPE tahan panas, adalah lebih baik untuk:
- Sejukkan Dahulu: Elakkan membungkus makanan yang masih terlampau panas secara terus ke dalam plastik. Sejukkan ia sedikit terlebih dahulu.
- Sediakan Secara Suam: Untuk minuman, sediakannya secara suam sebelum dibungkus ke dalam plastik.
Apa Tindakan Pihak Berkuasa?
Program Keselamatan dan Kualiti Makanan (PKKM) dari Kementerian Kesihatan sentiasa memantau keselamatan bahan pembungkus plastik makanan di pasaran tempatan. Pemantauan ini dibuat berdasarkan peruntukan Akta Makanan 1983.
PKKM juga sentiasa mengikuti perkembangan saintifik di peringkat antarabangsa untuk memantau sebarang risiko terkini keselamatan makanan yang mungkin berpunca daripada bahan pembungkus plastik. Selain itu, Program ini ada menawarkan Pensijilan Gred Makanan kepada pihak industri yang berminat.
Hala Tuju Masa Depan: Kurangkan Plastik
Walaupun tiada isu keselamatan yang terbukti dengan HDPE, kita semua digalakkan untuk peka kepada Pelan Hala Tuju Malaysia ke Arah Sifar Penggunaan Plastik Sekali Guna 2018-2030.
Pelan ini mempunyai matlamat besar: tiada lagi penggunaan plastik sekali guna menjelang 2030. Pelbagai usaha sedang dijalankan untuk merealisasikan matlamat ini demi pemeliharaan alam sekitar, termasuklah kempen penggunaan beg dan bekas kitar semula, serta larangan penggunaan plastik oleh beberapa kerajaan negeri.
Rujukan
- Kenyataan akhbar KKM; https://www.moh.gov.my/index.php/database_stores/store_view_page/100/1258
- Myhealth KKM; http://myhealth.moh.gov.my/membungkus-makanan-panas-dalam-plastik-selamat-atau-tidak/
- Public Health Malaysia; https://www.facebook.com/publichealthmalaysia/photos/selamatkah-ketupat-segeramerujuk-kepada-isu-mengenai-ketupat-segera-dalam-plasti/1914376622185534/?_rdr
- 25 th EFSA colloquium ‘A coordinated approach to assess the human health risks of micro- and nanoplastics in food’; https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/2021-05/booklet-abstracts.pdf
- Safety of Plastic Food Packaging: The Challenges about Non-Intentionally Added Substances (NIAS) Discovery, Identification and Risk Assessment; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8271870/
- USFDA; Inventory of Food Contact Substances Listed in 21 CFR; https://www.cfsanappsexternal.fda.gov/scripts/fdcc/index.cfm?set=IndirectAdditives&sort=Sortterm_ID&order=ASC&startrow=551&type=advanced&search=Ethylene%C2%A4%C2%A4%C2%A4
- https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://www.pmo.gov.my/wp-content/uploads/2019/07/Malaysia-Roadmap-Towards-Zero-Single-Use-Plastics-2018-2030-m-min.pdf&hl=en