KESIHATAN PERGIGIAN HARI INI

Keprihatinan negara telah diterjemahkan kepada perkembangan penting dalam penjagaan kesihatan pergigian awam KKM di bawah Rancangan Malaysia Lima Tahun. Kedua-dua sektor awam dan swasta menyediakan penjagaan kesihatan pergigian hari ini, dengan Program Kesihatan Pergigian, KKM mengambil alih peranan sebagai agensi peneraju untuk profesion. Sektor swasta memberi sumbangan yang besar terutamanya di kawasan bandar yang ramai penduduk.

7.1 Campuran Awam-Swasta

Pada masa awal, sektor awam mendominasi penjagaan kesihatan pergigian. Keseimbangan penglibatan sektor swasta-awam telah menyaksikan banyak perubahan melalui pelbagai iklim ekonomi. Pada akhir tahun 2000, bakinya memihak kepada sektor swasta. Walau bagaimanapun, trend itu telah kembali semula kepada sektor kerajaan sejak 2008, yang disebabkan oleh perkhidmatan wajib yang diperkenalkan pada tahun 2001.

Kerajaan bukan sahaja menyediakan penjagaan kesihatan tetapi juga memastikan penyebaran pendidikan kesihatan. Dasar ini membawa kepada penubuhan Unit Pendidikan Kesihatan Pergigian pada tahun 1979 di Bahagian Pergigian, Kementerian Kesihatan ketika itu. Pada tahun 1994, Unit ini telah dilantik semula sebagai Unit Promosi Kesihatan Pergigian untuk lebih mencerminkan skop tanggungjawabnya dalam memperjuangkan kesihatan dengan penekanan kepada kesihatan mulut. Begitu juga pada tahun 1996, Bahagian Pergigian mewajarkan perubahan tatanama kepada Bahagian Kesihatan Pergigian (OHD) untuk mencerminkan konsep holistik kesihatan mulut sebagai sebahagian daripada kesihatan umum. Pada 1 April 2016, Program Kesihatan Pergigian telah disusun semula kepada tiga (3) bahagian di bawah Ketua Pengarah Kesihatan Pergigian, iaitu Bahagian Dasar Kesihatan Pergigian dan Perancangan Strategik, Bahagian Penjagaan Kesihatan Pergigian dan Bahagian Amalan dan Pembangunan Kesihatan Pergigian.

7.2 Organisasi Profesional

Pembangunan penjagaan kesihatan pergigian telah banyak dipermudahkan oleh penubuhan organisasi profesional, yang terbesar ialah Persatuan Pergigian Malaysia (MDA). MDA berkembang daripada pendahulunya, Persatuan Pergigian Malaya yang dirasmikan secara rasmi pada tahun 1938. Profesor Edgar K. Tratman ialah Presiden pertamanya. Pertukaran nama berlaku pada tahun 1963 dengan pembentukan rasmi Malaysia.

MDA hari ini mewakili kira-kira 80% daripada pengamal pergigian yang berkelayakan. Persatuan itu menyumbang ke arah kemajuan profesion di negara ini. Pada masa ini terdapat banyak organisasi pergigian lain yang mewakili pelbagai kumpulan minat dan kepakaran klinikal.

7.3 Mengoperasikan Penjagaan Kesihatan Pergigian di Sektor Awam

KKM memikul tanggungjawab utama untuk menyediakan penjagaan kesihatan pergigian. Penyertaan sektor awam yang besar ini menimbulkan modaliti yang berbeza untuk mengendalikan penjagaan kesihatan pergigian. Inisiatif utama dalam penjagaan kesihatan pergigian primer KKM ialah:

7.4 Status Kesihatan Pergigian

Perkembangan pergigian di Malaysia telah menyaksikan banyak peningkatan dalam taraf kesihatan mulut rakyat Malaysia. Sehingga kini, 12 kaji selidik kesihatan awam pergigian telah dijalankan untuk mencatatkan perubahan dalam pelbagai parameter status kesihatan mulut. Data yang didokumenkan sejak tinjauan pergigian murid sekolah pertama pada tahun 1970-1971 dan tinjauan pada tahun 1973 menunjukkan penurunan karies antara 27% pada gigi susu kanak-kanak berumur 6 tahun hingga 57% pada gigi kekal kanak-kanak berumur 12 tahun. Berdasarkan pelbagai tinjauan kesihatan mulut kebangsaan yang dijalankan (di bawah), prevalens karies rakyat Malaysia telah berkurangan sejak beberapa tahun. Sebaliknya, penyakit periodontal semakin meningkat dan telah menjadi satu lagi agenda Program Kesihatan Pergigian yang penting.

Status Kesihatan Pergigian Rakyat Malaysia

*NOHSA 1974/75 dan NOHSS 1970/71 dijalankan di Semenanjung Malaysia sahaja.

**T/T = tidak tersedia.

Sumber: Tinjauan Kesihatan Pergigian Kebangsaan, Kementerian Kesihatan Malaysia

7.5 Usaha Promosi Kesihatan Pergigian

Tumpuan penjagaan kesihatan pergigian telah semakin beralih daripada pendekatan terutamanya kuratif pada hari-hari awal, kepada pendekatan pencegahan dan promotif pada tahun-tahun terakhir. Beberapa inisiatif promosi kesihatan mulut baru-baru ini termasuk:

 Beberapa usaha kerjasama promosi kesihatan mulut baru-baru ini termasuk:

Program Kesihatan Pergigian juga telah melangkah lebih jauh dalam mempromosikan kesihatan mulut melalui Pergigian Going Digital: Menghubungkan Komuniti, yang telah dilancarkan secara rasmi oleh YB. Menteri Kesihatan Dato' Seri Dr Dzulkefly Ahmad pada 20 Ogos 2018. Ini melibatkan 2 aplikasi mudah alih – MyGusi (Pakar Periodontik) dan MyOrtho (Pakar Ortodontik) dan 2 video daripada Pakar Pembedahan Mulut dan Maksilofasial serta persaudaraan Pakar Pemulihan.

Kini, interaksi antara profesional awam dan pergigian dipertingkatkan lagi melalui platform media sosial iaitu Program Kesihatan Pergigian Facebook, Twitter, Instagram, Youtube dan Saluran MyGG. Malah, Facebook live telah menjadi platform biasa untuk perkongsian pengetahuan interaktif dengan netizen.

Penyampaian penjagaan kesihatan mulut untuk kumpulan sosio-ekonomi rendah, yang menyasarkan B40 dalam Projek Perumahan Rakyat, dimulakan pada 2018. Ini merupakan projek kerjasama yang melibatkan agensi lain seperti Persatuan Penduduk dan Majlis Bandaraya/Perbandaran. Rawatan pergigian asas dan promosi kesihatan mulut disediakan melalui lawatan berjadual, menggunakan klinik pergigian bergerak, pasukan pergigian bergerak dan makmal pergigian bergerak.

7.6 Merancang Masa Depan : Rancangan Kesihatan Pergigian Kebangsaan

Kerajaan berhasrat untuk mencapai status negara maju menjelang 2020. Daripada Wawasan 2020, Bahagian Kesihatan Pergigian telah menerajui penggubalan Pelan Kesihatan Pergigian Kebangsaan (NOHP) bagi tahun 2010. NOHP mendokumenkan matlamat dan strategi kesihatan pergigian. Matlamat ditakrifkan untuk empat keadaan lisan utama; karies gigi, keadaan periodontal, keganasan mulut dan kecederaan pergigian. Pelan ini juga menggariskan strategi untuk memastikan semua pihak berkepentingan akan memainkan peranan masing-masing ke arah meningkatkan kesihatan mulut dan kualiti hidup rakyat Malaysia.