PENJAGAAN KESIHATAN PERGIGIAN MASYARAKAT

Ia juga pada separuh kedua tahun 1920-an bahawa pentadbir British mula serius merancang untuk pergigian yang teratur. Pada tahun 1929, sebuah bangunan di kawasan Pudu, Kuala Lumpur, yang dahulunya menempatkan golongan miskin, telah ditukar menjadi klinik pergigian kerajaan yang pertama. Ia telah dirobohkan 43 tahun kemudian pada 1972, dan digantikan dengan bangunan Cahaya Suria yang dimiliki oleh Penguasa Kemajuan Bandar (UDA). Dua tingkat bangunan 16 tingkat ini telah diperuntukkan untuk menempatkan ibu pejabat Jabatan Pergigian Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur.

Pada tahun 1946, Bahagian Pergigian telah ditubuhkan di Jabatan Perubatan dan seorang lelaki profesional telah dilantik untuk mengetuai perkhidmatan pergigian di Tanah Melayu. Encik Charles F. Mummery dilantik sebagai Ketua Pegawai Pergigian Persekutuan Tanah Melayu dan Negeri-negeri Selat dan memainkan peranan penting dalam merangka perjalanan perkhidmatan pergigian awam.

Perkhidmatan kesihatan pergigian awam bermula dengan doktor pergigian British (secara rasmi Pegawai Pergigian Kerajaan) bekerja di hospital utama dan dibantu oleh doktor gigi tempatan yang berkelayakan. Doktor gigi ini melawat daerah atau bandar untuk menjalankan penjagaan pergigian kecemasan selama satu atau dua hari seminggu. Pusat penjagaan pergigian sambilan ini kemudiannya menjadi klinik pergigian kerajaan sepenuh masa yang dikendalikan oleh doktor gigi bertauliah.

Pada tahun 1947, terdapat 20 orang pegawai pergigian di sektor awam. Sebahagian besar perkhidmatan terus disediakan oleh sektor swasta yang kemudiannya terdiri daripada 50 pengamal swasta dan kira-kira 400 doktor gigi berdaftar.

Perancangan pembangunan dan pengenalan Rancangan Lima Tahun bermula dalam pembinaan semula Tanah Melayu selepas perang. Perancangan untuk penjagaan kesihatan ketika itu adalah lebih sedikit daripada senarai projek jabatan kerajaan yang direka untuk menggunakan apa sahaja wang yang ada. Selepas Perang Dunia II, Darurat menggunakan sebahagian besar sumber dan tenaga kerajaan dan sedikit yang dilakukan dalam perancangan penjagaan kesihatan sehingga penubuhan Rancangan Malaya Pertama (1956-1960) dan Rancangan Malaya Kedua (1961-1965). Rancangan Lima Tahun Malaya ini mewajarkan pengembangan penjagaan kesihatan dan merupakan pemangkin untuk pengembangan perkhidmatan pergigian awam.

Selepas itu, Rancangan Malaya menjadi Rancangan Malaysia Lima Tahun. Pelan ini telah menyaksikan perkhidmatan kesihatan pergigian sektor awam semakin kukuh dan berubah menjadi perkhidmatan yang komprehensif dan terpencar pada masa kini. Pada tahun 1970, terdapat hanya 398 klinik pergigian pelbagai jenis. Hari ini, kita berada dalam Rancangan Malaysia Kesebelas, dan terdapat 1,670 kemudahan pergigian, termasuk klinik pergigian bergerak dan bot, pada akhir tahun 2017.

3.1 Keprihatinan Negara terhadap Kesihatan Pergigian

Antara tahun 1952 hingga 1963, profesion pergigian yang teratur mula mengukuhkan keprihatinannya terhadap kesihatan pergigian negara. Walaupun tempoh ini menyaksikan lebih ramai pengamal menceburi bidang swasta, negeri-negeri yang sebelum ini hanya bergantung kepada kawalan pusat, kini diberi mandat untuk membangunkan program kesihatan pergigian mereka sendiri di bawah arahan Ketua Pegawai Pergigian. Pada peringkat inilah klinik bergerak ditubuhkan. Perkhidmatan kesihatan pergigian telah diperluaskan kepada penduduk luar bandar dengan penekanan kepada kanak-kanak sekolah dan ibu sebelum bersalin, dan pendidikan kesihatan pergigian telah disepadukan ke dalam program penjagaan pergigian. Klinik pergigian ditubuhkan untuk orang awam dan untuk kumpulan tertentu seperti anggota polis, angkatan tentera, banduan, kusta dan pesakit TB.

Tumpuan kini dialihkan kepada kumpulan sasaran julat umur yang lebih rendah, iaitu kanak-kanak dan kanak-kanak prasekolah, serta golongan dewasa muda selepas mereka meninggalkan sekolah. Selain itu, mengambil kira bahawa Malaysia akan menjadi negara tua menjelang 2030, kesihatan mulut warga emas tidak boleh diabaikan.

3.2 Penjagaan Kesihatan Pergigian untuk Murid Sekolah

Pada awal 1940-an, dengan golongan bawah 18 tahun membentuk 50% daripada populasi, dan menunjukkan kesihatan mulut yang disifatkan sebagai 'mengerikan', terdapat keperluan serius untuk menyediakan perkhidmatan pergigian khusus untuk kanak-kanak sekolah. Pada tahun 1948, perkhidmatan pergigian sekolah telah dilancarkan. Pada tahun ini juga skim jururawat pergigian diperkenalkan, di mana kategori kakitangan ini dibenarkan untuk menyediakan perkhidmatan pergigian terhad kepada murid sekolah, di bawah pengawasan. Pada mulanya, skim jururawat pergigian itu ditentang keras oleh profesion, tetapi kemudiannya diterima apabila ia terbukti inovatif dan berfaedah kepada negara.

Menjelang tahun 1952, terdapat 19 klinik pergigian sekolah. Pada tahun berikutnya, komponen pergigian telah dimasukkan ke dalam pusat kesihatan. Apabila Skim Perkhidmatan Kesihatan Luar Bandar diperkenalkan pada tahun 1955, perkhidmatan pergigian meluaskan liputannya kepada penduduk luar bandar. Menjelang Kemerdekaan pada tahun 1957, terdapat 55 pusat pergigian sekolah dan 40 klinik pergigian sekolah dikendalikan oleh jururawat pergigian. Menjelang 2017, jumlah itu telah meningkat lebih daripada 923 klinik pergigian sekolah, termasuk pusat pergigian sekolah.

Perkhidmatan Pergigian Sekolah kini menjadi perniagaan teras perkhidmatan sektor awam pergigian. Peluasan untuk meliputi hampir 92% kanak-kanak sekolah rendah dan 60% kanak-kanak sekolah menengah telah dicapai sebahagian besarnya melalui strategi jangkauan yang dilaksanakan pada awal 1970-an. Secara tidak rasmi dan mesra dikenali sebagai 'skuad terbang', pasukan bergerak ini, menggunakan peralatan mudah alih, memastikan penyediaan perkhidmatan ke semua kawasan. Pasukan pergigian mudah alih meningkat kira-kira daripada 13 pada 1970, kepada 606 dengan 36 klinik pergigian bergerak pada 2017.

3.3 Penjagaan Kesihatan Pergigian untuk Orang Ramai

Penjagaan kesihatan pergigian untuk orang ramai disampaikan melalui klinik pergigian utama. Sebuah klinik pergigian utama telah dibuka secara rasmi di Kuala Terengganu pada tahun 1954 untuk memberi perkhidmatan kepada orang ramai, tidak lama lagi diikuti dengan pembangunan klinik pergigian utama di negeri lain.

Satu peristiwa penting pada masa ini ialah pengembangan ke dalam bidang kepakaran dengan pegawai pergigian dihantar ke luar negara untuk pakar dalam pembedahan mulut, ortodontik dan kesihatan awam pergigian. Perkhidmatan pakar dimulakan pada tahun 1950 dengan penubuhan pusat pembedahan mulut di Johor Bahru dan Pulau Pinang.

Perkembangan Kronologi Perkhidmatan Pakar Pergigian di Kementerian Kesihatan

3.4 Penjagaan Kesihatan Pergigian untuk Segmen Khusus Penduduk

Segmen tertentu penduduk juga mempunyai akses khusus kepada penjagaan kesihatan mulut. Pada tahun 1953, Jabatan Hal Ehwal Orang Asli telah ditubuhkan untuk menyediakan perkhidmatan kepada kumpulan orang asli yang tinggal di kawasan pedalaman Malaysia. Bahagian Kesihatan dan Perubatan Kementerian Pembangunan Luar Bandar menyediakan perkhidmatan pergigian kepada penduduk 'orang asli' sehingga 2012, apabila perkhidmatan itu diambil alih oleh Kementerian Kesihatan.

Pada tahun 1955, sebuah klinik pergigian telah dibuka di Pusat Kusta Sungai Buloh di Selangor untuk menampung para banduan. Dua klinik tambahan untuk anggota polis telah ditubuhkan di Kuala Lumpur dan Ipoh. Pada tahun 1960-an, perkhidmatan diperluaskan ke Penjara Pudu di Kuala Lumpur.

Pada tahun 1958, Perkhidmatan Pergigian Angkatan Tentera (AFDS) telah ditubuhkan untuk menyediakan penjagaan kesihatan mulut kepada anggota tentera dan keluarga mereka. Pada mulanya, pegawai pergigian telah dipinjamkan daripada Kementerian Kesihatan, sebelum . Fokus utama adalah untuk mencapai dan mengekalkan kesediaan tempur dan kecergasan tempur pasukan kita. Hari ini, AFDS juga menjalankan program jangkauan sebagai tugas sivik, dan juga telah ditempatkan secara aktif ke negara lain, di mana tentera Malaysia ditempatkan.

Konsep jangkauan penyediaan perkhidmatan tidak terhad kepada klinik bergerak di darat sahaja. Pada tahun 1958, klinik pergigian marin mula beroperasi, menyediakan penjagaan kesihatan mulut di sepanjang Sungai Perak.